تاريخچه  هواشناسي  كشاورزي

مروري  به مصوبه هاي   FAO ( سازمان  جهاني  خواروبار وكشاورزي ) در نوزدهمين  اجلاس  آن  در رم  وتوجه  به مصوبات  اجلاسيه  1970 WMO ( سازمان  جهاني  هواشناسي ) مشخص مي نمايد  كه كشور  ايران  بعنوان  يكي  از  اعضاي هر دو  سازمان  جهاني  متعهد  گرديده است  كه  در جهت  ايجاد بخش  هواشناسي  كشاورزي  و سازماندهي  فعاليتهاي  آن  اقدام نمايد  . پس  از  ايجاد اين  تعهد  بين المللي  است  كه   ايران  بر اساس  نيازمنديهاي  ملي  و پيروي از مصوبه ها ودستورالعملهاي  جهاني ، در دهه  پنجاه  يعني  سال  1354 به ايجاد  واحد  هواشناسي  كشاورزي  در سازمان  هواشناسي كشور  مبادرت  نموده  و براي  نخستين  بار  در تاريخ  تشكل  سازماني خود اقدام  به برگزاري  دوره هاي  آموزشي  هواشناسي كشاورزي  مي نمايد  و بموازات  آن  تمامي مناطق  كشور  را بمنظور  شناسائي  قطبهاي  كشاورزي  جهت  احداث  شبكه  ايستگاههاي  هواشناسي  كشاورزي مورد مطالعه  كارشناسي  قرار ميدهد  و به دنبال  آن  برنامه  آموزش  نيروي  انساني  اين واحد  تدارك شده و برنامه هاي  زمان بندي  شده  آموزش  پرسنل  كارشناس  و كمك  كارشناس به تعداد نياز 18  ايستگاه هواشناسي كشاورزي و بخش ستادي آن در سازمان ، تحت  نظر اساتيد  خارجي  و ايراني  ( عنوان  طرح  كوانتا ) عملي  مي گردد . عليرغم  عملي  شدن آموزش  نيروي انساني  واحد  هواشناسي كشاورزي ، برنامه هاي   پيش بيني شده جهت  تامين  و تجهيز  ايستگاهها و ايجاد  مناطق  مسكوني  به دليل  عدم  اجراي صحيح  برنامه ، بموقع  انجام  نمي گيرد  و طرح  مذكور  در نيمه راه  خود با مشكلات  و بن بست هاي  اداري  و اجرائي  مواجه  مي گردد  و حدود  60% از  پرسنل  18 ايستگاه  كه برابر  18 كارشناس  و 36  نفر  كمك  كارشناس  بوده اند به يكباره به  جاي   ايستگاهها  به سوي  اداره  مركزي  گسيل  مي شوند .

مسئولين  و اولياي  امورسازمان  هواشناسي  و هسته  مركزي  باني  طرح  كوانتا  ، پي گيري مسائل  را  به كندي  دنبال  نموده  و از اعمال  مديريت  بر اجراي  برنامه  و سازماندهي  نيروهاي  آموزش  ديده   عاجز  مي مانند   . در اين  راستا ادامه  فعاليت  مهندسين  مشاور  كوانتا  و شركت  مهندسين  مشاور  رم كنسولت در روماني  نيز  معوق  مانده  و پس  از  چندي  نيز  متوقف          مي گردد  و در اين  ارتباط  آموزش عملي   پرسنل  آموزش  ديده هواشناسي  كشاورزي  در ايستگاهها ، مطلقا“ صورت  نمي پذيرد  و فعاليت   تعريف  شده  آموزش  عملي  در امتداد  آموزشهاي  تئوري  انجام  نمي گيرد . در اين  هنگام  مديريت  شبكه  كه تنها عهده دار  مسئوليت  اداره  ايستگاههاي  اقليم شناسي  وباران سنجي  بوده است  ، از سازماندهي  18  ايستگاه  تحقيقات  هواشناسي  كشاورزي  كه تنها نقشه هاي  ساختماني  ونيروهاي  آموزش يافته  آن را  در  اختيار  داشته  است  باز ميماند . و از ارائه  برنامه اي  در سطح  مناسب  كارشناسي  در ايستگاهها  ناتوان  مي شود .به اين  سبب  نابسامانيهاي  بسيار  و تصميم گيريهاي  شتاب زده  فراوان براي  رفع  عاجل دشواري ها  پديد مي آيد . و نيروهاي  كارشناسي  وكمك كارشناسي  بسياري  ناگزير از اعزام  به ايستگاههاي  سينوپتيك  مي شوند  كه هيچگونه  زمينه   مناسب كاري  در آنها  مهيا  نشده بود  و كارشناسان  هواشناسي كشاورزي  ناچار  به  ديده بانيهاي  بسيار  معمولي  مي گردند  كه اساسا“  براي  آن  تربيت  نشده بودند . در چنين  شرايطي  است  كه با وجود  فقدان  مديريت  و عدم  پذيرش  مسئوليت  از ناحيه  سازمان براي  واحد  هواشناسي  كشاورزي  وتوقف  آموزشهاي  عملي  توسط  مشاور  در ايستگاهها  كه در واقع  كليه  حركتهاي  حقيقي  و عملي  كارشناسي  در اين  رشته  محسوب  مي شود  و پراكنده  شدن   اولياي  اجرائي  اين طرح  و عزيمت  كارشناسان  خارجي  و از دست  رفتن  اختيار  امور  از  تمام  جوانب ،  حركتهاي  اوليه  توسط  خود كارشناسان  و بصورت  غير  سازماندهي  شده  ،  بلكه   ابتكاري  و خودجوش از شهرستانها   آغاز  مي گردد  و به همت  كارشناسان  هواشناسي كشاورزي  ، ايستگاههاي  اوليه  نظير اكباتان  صرفا؛  بر حسب  علائق  كارشناسي  وتعهدات  فردي  و وجداني  ساخته  مي شود  و ابزار  وادواتي  تهيه   و فعاليتهاي  تحقيقاتي  آغاز  مي گردد . و بدين سان  ايستگاههاي  تحقيقات  هواشناسي كشاورزي  اوليه   تاسيس  گرديده  و پا  مي گيرند  . و در اين  راه  انرژي  وتوان  بسياري  از  پرسنل  اين واحد  صرف توجيه  و ايجاد  انگيزه  در مسئولين  و مديران  ناآشنا  به اين  واحد  گرديد .

 از سال  1362  وورود  رياست  جديد  سازمان  ، نقطه  عطفي  در حيات  اجتماعي  واحد  هواشناسي  كشاورزي محسوب مي گردد  و پس  از  آن است  كه شرايط  نابسامان  اين واحد  بر اثر  درك  و دريافت  صحيح  ايشان  وحمايت  اميدوار كننده ايشان  از حركتهاي  علمي  و فني  آن  ، خون      تازه اي  را در شريان هاي  اين بخش  به جريان مي اندازد . افرادي   از اين  بخش  جهت     دوره هاي  كوتاه  مدت  و ميان  مدت  آموزشي  به كشورهاي  ديگر  اعزام  مي شوند  و نمايندگاني  از  آنها  در كنفرانس ها و مجامع  بين المللي  حضور مي يابند  وگروهها  وكميته هاي  كار  بوجود  مي آيد  و برنامه  فعاليتهاي  ايستگاهها  تحت  سازمان دهي  نسبتا“  منظمي  از سوي  بخش  مركزي  آن  هدايت  مي گردد  وواحد  هواشناسي  كشاورزي  سازمان  هويت  مي يابد . ايستگاههاي  تحقيقات  هواشناسي كشاورزي  هر چند  كند  ، يكي  پس از  ديگري احداث  مي گردند .

در تيرماه  1367  سمينار  “ نقش  هواشناسي  در افزايش  توليدات  كشاورزي “  در دانشگاه  ساري  برگزار  مي گردد  و بيش  از  20 مقاله  از سوي  كارشناسان  هواشناسي كشاورزي  وكارشناسان  ساير  رشته هاي  سازمان واساتيد  دانشگاه  مشهد  در اين  سمينار  ارائه  مي گردد  كه از  لحاظ  محتوا  و تنوع  وتعدد  در نوع  خودكم نظير بوده  و پس  از  آن  از پروژه  مشترك  هواشناسي كشاورزي  وجهادسازندگي  در ارتباط   با مطالعه  و تحقيق  پيرامون  تاثير  متغيرهاي  جوي  بر ارقام  مختلف  گندم  در بجنورد  بازديد  به  عمل مي آيد  واين  اوج فعاليتهاي  واحد  هواشناسي كشاورزي  سازمان تا  آن  مقطع زماني است .

در سال  1370  موافقت نامه اي  مابين  وزارت  كشاورزي  ( جهاد كشاورزي  فعلي ) و سازمان هواشناسي منعقد  مي گردد  كه بر اساس  آن  علاوه  بر  18  ايستگاه  طرح  اوليه  كوانتا ، 13  ايستگاه  هواشناسي  كشاورزي در نقاط مختلف كشور ايجاد شود ، بدين ترتيب تعداد ايستگاههاي  هواشناسي كشاورزي تا پايان  برنامه  توسعه  پنج  ساله  سوم  كشور  به  31  ايستگاه  خواهد  رسيد . در شهريور  ماه  1380  اولين  كارگاه  آموزشي  هواشناسي كشاورزي  در شهر  همدان  تشكيل  گرديد  وطي  آن  مقالات  متعددي  در باب  هواشناسي كشاورزي  و ديگر  مسائل  مرتبط  به صورت  كاربردي  ارائه  گرديد .  در حال  حاضر  ( سال  1381 )  28  ايستگاه  فعال  هواشناسي  كشاورزي  در ايران  مشغول  به كار  و برخي از آنها بر روي  محصولات  جديد بررسي  و مطالعه  مي كنند  به عنوان  مثال  ايستگاه شهركرد  بر روي  كلزا  و ايستگاه  گناباد  بر روي  زعفران .