سازمان هواشناسی پلمب می شود، فرودگاه ها تعطیل!

جامعه>شهری -بود و نبود هواشناسی فرقی هم می کند؟ احتمالا مردم عادی می گویند نه، همه پیش بینی ها یا دو سه روز تاخیر دارند و یا اصلا اتفاق نمی افتند.
اما اگر از نظر اهالی سازمان هواشناسی نگاه کنید، اوضاع فرق می کند. همین است که شاید خبر پلمب شدن ساختمان سازمان هواشناسی برای مردم عادی خنده دار باشد و برای اهلی فن، فاجعه.
از سال 89، جوان 29 ساله ای ادعا کرده است ساختمان سازمان هواشناسی، ارث پدری اش است و به همین دلیل دنبال حکم تخلیه ساختما رفته است. این درحالی است که سازمان هواشناسی در نیم قرن گذشته در ساختمان خیابان معراج فعالیت می کرده است.
به هر حال خبرهای می گوید شنبه آینده، ساختمان سازمان هواشناسی، پلمب می شود. جالب اینکه او ادعای ارث پدری روی ساختمان سازمان نقشه برداری و ساختمان شرکت فرودگاه ها را هم دارد.
همه اینها به کنار، اما اگر ساختمان سازمان هواشناسی پلمب شود، یک اتفاق بزرگ می افتد؛ در این وانفسای اقتصادی شرکت های هواپیمایی، آنها باید پرواز را تعطیل کنند. چون اولین آسیب تعطیل شدن هواشناسی، اختلال در پروازهاست.
حجت‌الاسلام ابراهیم بهاری، مشاور سازمان هواشناسی دراین باره به فارس گفته است: در سال 1389 فردی به نام رضا م. ، با در دست داشتن سند مالکیت مشاعی (صادرشده در سال 1381) پلاک 8985/2395 با طرح خلع ید علیه سازمان هواشناسی در مجتمع قضایی شهید مفتح موفق به حکم اخذ خلع ید شد که با دادخواست تجدید نظر سازمان هواشناسی نهایتا حکم تأیید و اجرائیه آن نیز صادر شده است.
گویا پس از صدور اجرائیه، حکم توسط دادورز اجرای احکام ابلاغ شده است. نکته اینکه حداکثر تا پایان وقت اداری چهارشنبه 89.2.21 به سازمان مهلت داده شده ند که یا حکم اجرا شود یا رضایت محکوم له پرونده اخذ شود در غیر این صورت دادورز نسبت به اجرای احکام رأساً اقدام می کند.
به گفته مشاور سازمان هواشناسی کشور سازمان هواشناسی که به موجب قانون اجازه تاسیس اداره‎کل هواشناسی مصوب 1377 تاسیس و حیات حقوقی به خود گرفت تقریبا در سالهای قبل از پیروزی انقلاب اسلامی براساس طرح‌های مصوب و تجویز بالاترین مقامات کشوری و لشکری این اراضی در اختیار سازمان‌ها و شرکت‌های مستقر در این محدوده قرار گرفته است: در صورت اجرای این حکم خدمات هواشناسی هوانوردی، دریایی و جاده‌ای، خدمات هواشناسی کشاورزی و آبشناسی و خدمات هواشناسی آلودگی هوا و خدمات عامه هواشناسی تعطیل می‌شود و در کوتاه‏مدت و بلندمدت خسارت مالی و جانی فراوانی به کشور وارد می‌شود.
سازمان هواشناسی، هر روز برای 14 فرودگاه کشور پیش‌بینی فرودگاهی 30ساعته با فاصله زمانی 6 ساعت؛ برای 8 فرودگاه کشور پیش‌بینی فرودگاهی 9ساعته با فاصله زمانی 3 ساعت و برای تمامی فرودگاه‏های کشور پیش‌بینی فرودگاهی 14ساعته با فاصله زمانی 12 ساعت تهیه می کند.
اما پرویز رضازاده، مدیرکل پیش‌بینی سازمان هواشناسی و رسانه ای ترین کارشناس سازمان، درواکنش به این پلمب گفته است: در روال عادی فعالیت این سازمان ‌هیچ اتفاقی رخ نداده و اگر هم موضوع پلمب رخ دهد ما از دیوار سازمان بالا می رویم و به فعالیت‌های خود ادامه می دهیم.
او همچنین گفت: مردم و بسیاری از ارگان‌ها نیازمند اخبار و گزارشات سازمان هواشناسی کشوری هستند و نمی‌توان به این سادگی عنوان کرد که این سازمان پلمپ شود. همچنن تمامی پروازها به ارائه گزارشات هواشناسی سازمان هواشناسی وابسته هستند و این موضوع نمی‌تواند به این راحتی اتفاق بی‌افتد.
به گفته رضازاده، کسی نگرانی بابا پلمب ندارد: رئیس سازمان هواپیمایی کشوری و معاونان او در ‌همایش ماهیانه مدیران هواشناسی کشور در اراک حضور دارند. در این همایش مدیران سازمان از 30 استان کشور به اضافه ستاد مرکزی مستقر در تهران، نشستی برگزار می‌کنند و گزارش وضعیت هر یک از استان‌ها به علاوه برنامه‌های اجرایی به صورت ماهیانه پیشرفت کار ارائه می‌شود. کارها هم به روال عادی پیش می رود.
هرچند که رضازاده می گوید همه چیز عادی است. اما یکی دو هفته پیش هم ساختمان شرکت تعاونی سهام عدالت تهران پلمب شد. آکادمی جودو هم دو سه ماه پیش این شرایط را تجربه کرد.

 

شاخص استاندارد شده بارش(SPI)

اين شاخص در سال 1993 توسط مكکي و همكارانش با توجه به بررسي اثرات متفاوت كمبود بارش بر روي آب هاي زيرزميني، ذخاير و منابع آب سطحي، رطوبت خاك، كلاهك برفي و جريان آبراهه، در ايالت كلرادو ارائه شد (McKee, et al, 1993). اين شاخص جهت كمي كردن كمبود بارش در مقياس‌هاي زماني مختلف طراحي شده است. اين مقياس‌ها اثرات خشكسالي را بر روي ميزان توانايي منابع آب نشان مي‌دهد. كمبود بارش در مقياس زماني كوتاه مدت، عمدتاً بر روي وضعيت رطوبت خاك اثر مي‌گذارد، در صورتي كه كمبود بارش طولاني مدت اغلب بر آب هاي زيرزميني، جريان رودخانه و ذخاير منابع آب موثر است
 (Hayes  2001, McKee et al 1995).

با توجه به اين موضوع، مككي و همكارانش، شاخص استاندارد شده بارش‌ را در مقياس‌هاي زماني 3، 6، 12، 24 و 48 ماهه محاسبه كردند. محاسبه SPI براي هر مكان، بر اساس ثبت بارش هاي طولاني مدت در دوره زماني مورد نظر پايه‌گذاري شده است. داده‌هاي طولاني مدت ثبت‌شده با يك توزيع احتمالاتي برازش داده مي‌شوند و سپس به يك توزيع نرمال تبديل مي‌گردند، به طوري كه ميانگين SPI براي هر منطقه با دوره مورد نظر صفر است (Hayes, 2001). جدول 3-5 مقیاس طبقه بندی SPI را نشان مي‌دهد.

مقدار SPI مثبت بيانگر بارش بيشتر از متوسط و مقدار SPI منفي بيانگر بارش كمتر از مقدار متوسط مي‌باشد. زماني كه مقدار SPI محاسبه‌شده منفي باشد، نشانه شروع خشكسالي است و هنگامي كه اين شاخص مثبت باشد، پايان خشكسالي را نويد مي‌دهد.

جدول 3-5 مقياس طبقه‌بندي SPI (احمديان طبسي و همكاران، 1385)

وضعیت	Situation	عدد مربوط به شاخص
ترسالي حاد	Extremely Wet	SPI £ 2+
ترسالي شديد	Very Wet	99/1+£ SPI £5/1
ترسالي متوسط	Moderately Wet	49/1£ SPI £ 1
ترسالی خفیف	Low Wet	99/0+£  SPI £ 50/0-
نرمال	Normal	49/0+£  SPI £ 49/0-
خشکسالی خفیف	Low Dry	50/0-£  SPI £ 99/0-
خشكسالي متوسط	Moderately Dry	1- £ SPI £ 49/1-
خشكسالي شديد	Severely Dry	5/1- £ SPI £99/1-
خشكسالي حاد	Extremely Dry	2-£  SPI

 

 

شاخص خشکسالی

ابتدا بايد متذكر شد كه شاخص هاي خشكسالي از داده هاي كوتاه مدت بارش، برف، رواناب و ديگر شاخص‌هاي ذخاير آبي براي تبديل شدن به يك نمونه بزرگ قابل فهم ساخته شده اند. همچنین شاخص هاي خشكسالي به منظور استفاده بيشتر از داده هاي خام جهت قابل فهم بودن آن ها وهمچنين ايجاد قدرت تصميم گيري براي طراحان و برنامه ريزان معمولاً تنها به صورت يك عدد بيان مي شوند.

بعضي از این شاخص‌ها، طول يك دوره زماني معين مقدار بارش كه به لحاظ تاريخي نسبت به مقدار هنجار آن انحراف دارند را اندازه گيري مي كنند. اگر چه هيچ شاخص عمده اي از نظر كم وكيف بالاتر از بقيه شاخص‌ها نيست اما بعضي از شاخص ها ممكن است براي بعضي از كاربران مفيدتر و مناسب تر باشند. در جدول ذیل فهرستی از انواع شاخص‌های سنجش و ارزیابی خشکسالی همراه با مشخصات و قابلیت های هریک آورده شده است.

 

 انواع شاخص هاي سنجش وارزيابي خشكسالي

نام شاخص	علامت اختصاري	ارائه دهنده	سال ارائه	مقياس زماني	فاكتورهاي مؤثر
شاخص شدت خشكسالي پالمر	PDSI	Palmer	1965	ماهيانه	دما-بارش-رواناب-تبخيروتعرق-رطوبت خاك
شاخص ذخيره آب سطحي	SWSI	Shafer Decman	1982	ماهيانه	بارش وپوشش برف
شاخص درصد از نرمال	PN	Willeke	1994	ماهيانه، فصلی، سالانه	بارش
شاخص دهك ها	Deciles	Gibbs Maher	1967	ماهيانه، فصلی، سالانه	بارش
شاخص بارش استاندارد	SPI	Mckee	1993	1-3-6-12-24-48 ماهه	بارش
شاخص رطوبت محصول	CMI	Palmer	1968	هفتگي	بارش ودما
شاخص خشكسالي رطوبت خاك	SMDI	Hollinger	1994	سالانه	رطوبت خاك
شاخص خشكسالي محصول ويژه	CSDI	Meyer	1993	فصلي	تبخير
شاخص بارش كلي يا سراسري	RI	Gommes Petrassi	1994	قرن وسال	بارش
شاخص نابهنجاري وبي نظمي بارش	RAI	Rooy	1965	ماهانه وسالانه	بارش
شاخص خشكسالي احيائي	RDI	Weghorst	1996	ماهيانه	سطح آب رودخانه-بارش برف-جريانات سطحي-ذخائر آب ودما
شاخص بارش مؤثر	EDI	Wilhite Byum	1999	سالانه و روزانه	بارش روزانه

 

 

مرز بین شب و روز

مرز بین روز و شب تصویر از ناسا

 

سونامی چیست

كلمه سونامي (tsunami ) از كلمات ژاپني tsu (بندر) و nami (امواج) تشكيل شده است. سونامي موج يا رشته‌اي از امواج است كه در اقيانوس به دنبال زلزله هاي دريايي بوجود مي‌آيد. اين امواج ممكن است صدها كيلومتر پهنا داشته باشد و هنگام رسيدن به ساحل به ارتفاع آن به 10.5 برسد.اين "ديوارهاي آب" با سرعتي تندتر از يك هواپيماي جت پهنه اقيانوس را مي‌پبمايند،به ساحل كوبيده مي‌شوند و تخريب وسيعي را باعث مي‌شوند. براي درك سونامي بايد ساختمان موج را شناخت. امواج معمولي ما در كنار ساحل دريا يا در حوضچه‌هاي آب مي‌بينيم، از يك ستيغ(بالاترين نقطه موج) (crest )و يك ناوه (پايين‌‌ترين نقطه موج)(trough )تشكيل مي‌شوند. امواج را به دو طريق اندازه مي‌گيرند:
*ارتفاع موج (wave heigth ): فاصله بين ستيغ و ناوه.
*طول موج(wave length ): فاصله افقي بين ستيغ دو موج متوالي.

شايع‌ترين علت سونامي‌ها زلزله‌هاي زيردريايي هستند. براي اينك بدانيم اين زلزله‌ها چگونه رخ مي‌دهند، بايد "تكتونيك صفحه‌اي" را بشناسيم. ليتوسفر يا بخش فوقاني كره زمين از چندين صفحه عظيم تشكيل شده است. اين صفحات قاره‌ها و كف درياها را مي‌سازند. اين صفحات بر روي يك لايه زيرين چسبناك نيمه‌جامد به نام آستنوسفر قرار دارند. يك پاي سيب بريده‌شده را در نظر بگيريد، قشر بيروني كيك ليتوسفر و بخش داخلي داغ پركننده آن آستنوسفر است. اين صفحات مدواما روي كره زمين با سرعتي در حد 2.5 تا 5 سانتي‌متر در سال در حال حركتند. اين حركت بيش از همه در طول خطوط گسل( خط برش كيك را در نظر بگيريد) رخ مي‌دهد. حركت اين صفحات باعث بروز زلزله‌ها و آتش‌فشان‌ها مي‌شود كه در كف اقيانوس ها هم ممكن است رخ دهند و دو منشا احتمالي سونامي هستند. هنگامي كه دو صفحه د ر ناحيه‌اي كه مرز صفحه‌اي ناميده مي‌شود در تلاقي با يكديگر قرار مي ‌گيرند، صفحه سنگين‌تر به زير صفحه سبك‌تر مِي‌‌لغزد. اين پديده را لغزش به پايين(subduction ) مي‌نامند. بروز پديده لغزش به پايين زيرآبي اغلب جاگذاري‌هاي فراواني به شكل گودال‌هاي عميق اقيانوسي در كف دريا ايجاد مي‌كند. در برخي مواردهنگام بروز اين پديده بخشي از كف دريا كه به صفحه سبك‌تر متصل است ممكن است به علت فشار صفحه زيررونده، ناگهان به سمت بالا جابجا شود. نتيجه اين وضعيت بروز زلزله است. كانون زلزله نقطه‌اي درون زمين است كه براي اولين بار شكست در آن رخ مي‌دهد، صخره مي‌شكنند و اولين امواج لرزه‌اي بوجود مي‌آيند. اپي‌سنتر يا مركز سطحي زلزله نقطه‌اي از سطح درياست كه مستقيما روي كانون زلزله قرار دارد. هنگامي كه اين قطعه از صفحه به بالا مي‌پرد، ميليون‌ها تن صخره با نيرويي عظيم به بالا فرستاده مي‌شوند، انرژي اين نيرو به آب منتقل مي‌شود.اين انرژي آب را به بالاتر از سطح معمول دريا مي‌راند.به اين ترتيب سونامي زاده مي‌شود.

ديناميك سونامي

هنگامي كه آب به سمت بالا رانده مي‌شود،‌ جاذبه بر روي آن عمل مي‌كند، وانرژي را به طور افقي به موازات سطح آب هدايت مي‌كند. سپس انرژي از ميان اعماق آب از مركز اوليه جنبش به اطراف گسترش مي‌يابد. نيروي عظيمي كه بوسيله جنبش لرزه‌اي ايجاد مي‌شود سرعت باورنكردني سونامي را ايجاد مي‌كند. سرعت واقعي سونامي با اندازه‌گيري عمق آب در نقطه‌ايي كه سونامي از آن مي‌گذرد، محاسبه مي‌شود.اين سرعت مساوي ريشه دوم حاصلضرب شتاب جاذبه در ميزان عمق آب است. توانايي سونامي براي حفظ سرعتش مستقيما نحت تاثير عمق آب قرار دارد.سونامي درآب‌هاي عميق‌تر سريع‌تر حركت مي‌كند و در اب‌هاي كم‌عمق‌تر سرعتش كند مي‌شود. ارتفاع سونامي معمولا تا هنگامي كه به كنار ساحل برسد بيش از يك متر نيست و معمولا قابل تشخيص نيست.

برخورد سونامي به ساحل

هنگامي كه سونامي به ساحل مي‌رسد، به شكل آشناي مرگبارش بدل مي‌شود.هنگامي كه سونامي به خشكي مي‌رسد، به آب كم عمق كنار ساحل ضربه مي‌زند.آب كم عمق و خشكي ساحلي باعث متراكم‌شدن انرژي مي‌شود كه آب منتقل مي‌كند.اين امر تغييرشكل سونامي را آغاز مي‌كند. توپوگرافي كف دريا در اين محل و شكل ساحل بر ظاهر و رفتار سونامي تاثير مي‌گذارد. همچنانكه سرعت موج كاهش مي‌يابد، ارتفاع آن به طور قابل‌توجهي بالا مي رود- انرژي متراكم‌شده آب را به سمت بالا مي‌راند. سرعت يك سونامي معمول كه به خشكي نزديك مي شود تا 50 كيلومتر در ساعت كاهش مي‌يابد، و در مقابل ارتفاع آن تا 30 متر بالاي سطح دريا مي‌رسد. با افزايش ارتفاع موج حين اين فرآيند طول موج به شدت كاهش مي‌يايد.( فشرده شدن يك آكاردئون را در نظر بگيريد.) شاهدي كه در كنار ساحل قرار دارد، بالا و پايين‌رفتن شديد آب را هنگامي كه سونامي قريب‌الوقوع است، مشاهده خواهد كرد. به دنبال آن ناوه واقعي سونامي به ساحل مي‌رسد. سونامي‌ها اغلب به صورت يك رشته‌ طغيان‌هاي قدرتمند و سريع آب و نه به صورت يك موج منفرد غول‌آسا تظاهر مي‌كنند.
البته ممكن است يك (Bore ) كه يك موج عمودي بزرگ است با جبهه‌اي زيروروكننده ظاهر شود. (Bore )اغلب با طغيان‌هاي سريع آب دنبال مي‌شوند، كه به خصوص باعث تخريب ساحل مي‌شود. پنج تا 90 دقيقه پس از ضربه اوليه ممكن است امواج ديگري به دنبال آيد- قطار موج سونامي، پس از حركت به صورت رشته‌اي از امواج در فواصلي طولاني، خود را به ساحل مي كوبد. سونامي به خصوص اگر بدون هشدار قبلي به ساحلي برخورد كند، تلفات بسياري به بار مي‌آورد، و خط ساحلي با خاك يكسان مي‌كند و همه چيز را با خود به دريا مي‌كشاند. منطقه‌اي كه در معرض بيشترين خطر تخريب قرار دارند، نواحي در حد فاصل 1.6 كيلومتري خط ساحلي، به خاطر طغيان آب و آوار پراكنده‌شده، و با ارتفاع كمتر از 15 متر از سطح دريا به خاطر ارتفاع امواج ضربه‌زننده است. سونامي حتي مي‌تواند به علت خصوصيات متفاوت بستر دريا و ساحل به پناهگاه‌هاي دور از ساحل هم برسد. براي مثال يك منطقه حفاظت‌شده ساحلي با ورودي باريك يك مسير "شيپوري" ايجاد مي‌كند، كه باعث تشديد قدرت مخرب امواج مي‌شود. يا كانال رودخانه‌اي راه را براي نفوذ بيشتر سونامي به مناطق داخلي‌تر مي‌گشايد. تا زماني كه يك سونامي به ساحل برخورد نكند، مشكل است نحوه تعامل آن را با خشكي پيش‌بيني كرد.

سونامي ژاپن

زلزله‌ای كه ژاپن (38.322°N, 142.369°E ) را به لرزه درآورد در سیصد سال اخیر در این کشور از حیث شدت (۸٫۹ ریشتر) سابقه نداشت. اين  واقعه در ساعت 05:46 UTC در فاصله 130 كيلومتري شرق سندايي در ژاپن بوقوع پيوست. اين تسونامي ابتدا در بويه DART 21418   ثبت شد. زنجیره‌ای از حسگرهای شناور روی اقیانوس آرام، سونامی ناشی از زلزله را حس کردند و به ژاپنی‌ها هشدار لازم را دادند.
صدها نفر تا به حال کشته و زخمی شده‌اند. سونامی حاصل از زلزله ژاپن به کشور فیلیپین رسید و ساکنان ساحلی 19 استان در فیلیپین را مجبور به ترک خانه هایشان کرد .  سان ویسنت از استان کاگایان در فیلیپین اولین منطقه ای بود که جمعه شب، سونامی به آن رسید و آخرین سونامی ایجاد شده نیز ساعت 8 شب جمعه در فیلیپین رخ داد . در شهر ماتنوگ از استان سورسوگون در مرکز فیلیپین بیش از 490 نفر به دام افتادند و 13 کامیون، 16 اتوبوس و 6خودرو سواری نیز در جاده های این منطقه واژگون شدند . مقامات دولتی فیلیپین در حال حاضر در حال تخلیه نواحی ساحلی جنوب فیلیپین بوده و در تلاش هستند تا 15000 ساکن این منطقه را به مناطق امن هدایت کنند .  

در تصویر بالا، نمایی از سامانه هشدار زلزله را می‌توانید ببینید.

در این تصویر هم شدت زلزله در مناطق مختلف ژاپن نمودار است. توجه داشته باشید که ژاپن از مقیاس جداگانه‌ای برای سنجش بزرگی زلزله استفاده می‌کند.

در تصویر بالا می‌توانید ببیند که سامانه هشدار سونامی چطور کار می‌کند

در اینجا هم مناطق نصب ابزارهای شناور هشدار سونامی مشخص است.

در تصویر بالا هم مدل پیشبینی امواج ورودی سونامی مشاهده می‌شود. سامانه پیشبینی کرده است که سونامی ورودی به سواحل مختلف، چقدر شدت و ارتفاع خواهد داشت. بیشترین ارتفاع سونامی همان طور که در شکل پیداست ۲٫۴ متر است!